Władca niemieckich winnic

O rieslingu najczęściej mówi się, że jest „niekwestionowanym władcą winnic niemieckich i jedną z najmniej rozumianych odmian winorośli na świecie”. Jednak nie należy ograniczać jego występowania jedynie do Niemiec, gdyż okazuje się, że równie doskonałe siedliska rieslinga można znaleźć także w Alzacji, Austrii, Australii, a nawet w Nowej Zelandii i w USA.
 

Skąd pochodzi król białego wina?
 
Niestety, pochodzenie rieslinga nie jest do końca wyjaśnione. Przyjęto, że wywodzi się on z doliny Renu, gdyż na nadreńskich obszarach w okolicach Spiry do dziś można spotkać dziko rosnącą winorośl zwaną Ur-Riesling, dosłownie pra-riesling. Podobne wątpliwości wzbudza etymologia tej nazwy, z tym, że jest ona znacznie bardziej skomplikowana, gdyż słowo riesling posiada wiele synonimów. Za oficjalną nazwę uważa się weisser riesling (tzn. biały riesling).
 
Winogrona riesling dojrzewają bardzo późno, w chłodnych, lecz nasłonecznionych miejscach (winorośl ta uprawiana jest jedynie do wysokości 200 m n.p.m.). Wykazują sporą odporność na mróz i choroby. Powstają z nich wina doskonale wytrawne, ale i słodkie, charakteryzujące się lekką konsystencją i intensywnym aromatem.
 
Odmiana ta najczęściej daje obfite plony, jeśli tylko spełnione są odpowiednie dla niej warunki klimatyczne i lokalizacja. Z racji usytuowania na ubogiej kamienistej glebie zachowuje właściwą dla rieslingów kwasowość, natomiast dobre nasłonecznienie pozwala na długie dojrzewanie prowadzące do powstania silnego i jednocześnie subtelnego aromatu.
 

Mocne i orzeźwiające.
 
Dobrym sprzymierzeńcem wysokiej jakości rieslingów jest czas, którego potrzebują nie tylko podczas dojrzewania na krzaku, ale i w butelce. Z wiekiem konsystencja takiego wina łagodnieje, w bukiecie pojawiają się kompozycje zróżnicowanych nut kwiatowych, miodu i nafty. Dla odmiany słodkie rieslingi potrafią być wyśmienite w każdym wieku, cechuje je przede wszystkim przejrzystość struktury aromatycznej.
 
Wino wyrabiane z odmiany riesling nie jest porównywalne z żadnym innym winem, nie jest mocne, ale z orzeźwiającą nutą owocowej kwasowości, charakter miejsca wyraża za pomocą swego ekstraktu i wyjątkowego aromatu, potrafi dojrzewać w butelkach przez kilka dziesięcioleci, bez udziału dębiny, najlepiej fermentując na zimno.
 
Najlepsze rieslingi niemieckie pochodzą z regionu Mozeli (gdzie rośnie 1/3 wszystkich niemieckich krzewów riesling), z Palatynatu, Rheingau, Nahe i Rheinhessen.
 
Mozelskie rieslingi zawierają mało alkoholu (7,5-9,5%), są lekkie, rześkie, pikantne i zachowują równowagę między świeżą treścią owocową a kwasowością. O doskonałości tych win (o zawsze wyczuwalnej mineralnej nucie) decyduje podłoże, w tym przypadku łupkowe stoki doliny Mozeli. Ich picie zaleca się podczas pisania lub czytania lektury, gdyż odświeżają podniebienie i zaostrzają intelekt.
 
Nad rzeką Saarą powstają wina wspaniale zarysowane, pełne napięcia i jednocześnie delikatne, do nich należą: Egon Müller, Schloss Sarstein, Von Kesselstatt. Do nieco łagodniejszych, łatwiejszych w smaku i bardziej soczystych zalicza się wina: J.J. Prüm, Rheinhold Haart, J. Wegeler, Fritz Haag, Ernest Loosen, M.F. Richter i Heymann-Löwenstein. Dobre wina z Ruwer (Von Schubert, Karthäuserhof) cechuje zrównoważona cierpkość i soczystość, połączenie zielonego jabłka i dojrzałej brzoskwini. Najlepiej pija się je jako wina młode, ale równie dobrze smakują po odpowiednim leżakowaniu.
 
Wina z Palatynatu, na którego terenie gleby są znacznie cięższe a klimat cieplejszy, cechuje większa siła, rozmach i charakterystyczny smak naznaczony nutą ziemi, korzeni i egzotycznych owoców. Z tego regionu (i z Frankonii) pochodzą jedne z najwybitniejszych niemieckich rieslingów, tj. Dr. Bassermann-Jordan, von Buhl, Koehler-Rupreht, Dr. Bürklin-Wolf. W Rheinhessen powstają wina łagodne, ale i bardziej miękkie, jednak najlepsze pochodzą z okolic Nierstein.
 
Zdarzają się nierówne rieslingi z Rheingau, które bywają też eleganckie, zharmonizowane, będące uosobieniem ogromnego potencjału słodkich i półsłodkich win z tej odmiany, tj. Johannishof, J. Wegeler i Leitz. Region ten bogaty jest także w zrównoważone, soczyste wina wytrawne, m.in. Becker, Breuer, Künstler i Robert Weil. Połączenie wyraźnych win mozelskich i eleganckich win z Rheingau stanowią rieslingi z Nahe: Diel, Dönnhof i Schönleber.
Mówi się, że niemieckim winiarzom udało się uzyskać jedne z najdoskonalszych rieslingów, jednak – co ciekawe – oni nadal pracują nad doskonaleniem jakości tych win.
 

Krainy rieslinga.
 
Także w austriackim Wachau położonym nad Dunajem uprawia się najszlachetniejsze odmiany rieslinga w winnicach Hirtzberger, Högl, FX Pichler, Prager, S. Donabaum, Knoll i Nikolaihof. Sprzyjają temu charakterystyczne dla tego obszaru chłodne noce, gorące dni, ale i skaliste stoki doliny. Tam powstają jedne z najbardziej żywych, wytrawnych i mineralnych rieslingów. Występują one w trzech kategoriach: Steifeder (o 11% zawartości alkoholu, świeże i delikatne), Federspiel (12% alkoholu, świeże i delikatne), Smaragd (minimalnie 12,5%, najbardziej popularne, niektóre nazbyt ciężkie). Czas dojrzewania tych win jest znacznie krótszy niż wytrawnych win z Niemiec i francuskiej Alzacji.
 
Najlepsze alzackie rieslingi pochodzą z południowej części regionu, gdzie powstają zarówno wina wytrawne (o metalicznej nucie), intensywnie słodkie zbotrytyzowane, z szarą pleśnią – Selection de Grains Nobles (SGN), a także półwytrawne i słodkie, z późnego zbioru – Vendange Tardive (VT), niosące w sobie różne style. Dla przykładu wina z plantacji Trimbacha (jak np. Clos Ste-Hune dojrzewające w butelce nawet od dziesięciu do dwudziestu lat) są powściągliwe i skupione, natomiast Hugela hojniejsze i pełne rozmachu. Mało skoncentrowane rieslingi alzackie mają lekki zapach talku, są wspaniałymi aperitifami. Do grona innych ważnych producentów zaliczani są: Faller, Deiss, Meyer-Fonné, Blanck i Zind-Humbrecht.
 
Koneserzy twierdzą, że riesling jest wiodącym winem wśród win alzackich (wytrawniejsze od niemieckich rieslingów, niecierpliwe, o nieporównywalnej delikatności). Stanowi on tu podstawę rasowych, bardzo wytrawnych win młodych, charakteryzujących się roślinnymi aromatami, które z czasem stają się cierpkie.
 
Również w ciepłej Australii uprawia się ogromne ilości krzewów rhine riesling, najczęściej nazywane „rhine”. Rieslingi australijskie znacznie różnią się od europejskich, od których odbiegają przede wszystkim odmiennym stylem. Najczęściej są to wina wytrawne, które początkowo cechuje nuta limonki bądź kwiatów, jabłek, gruszek, cytryn, z czasem nabierają subtelnego aromatu świeżej grzanki, który w późniejszym okresie wzbogacony zostaje o akcent nafty. Najlepsze wywodzą się z najchłodniejszych zakątków południowej Australii, tj. z Clare – Grosset, Tim Knappstein i Mitchel, z Eden Valley – Chapel Hill, St. Hallett’s, z Adelaide Hills – delikatne Haggies z piwnic Yalumba oraz Henschke, a nawet z położonego w zachodniej części regionu Mount Barker – wina Goundry, Plantagenet i Howard Park.
 
W stanie Victoria na szczególną uwagę zasługuje precyzyjne, kwiatowe wino z Delatite oraz pierwszy australijski riesling z 1976 roku – Brown Bros King Valley, nie tylko doskonale skomponowany, ale gładki, pełen miodowej świeżości. Mówi się, że ten dojrzewający w butelce wytrawny riesling reprezentuje najszlachetniejsze wino Australii.
 
Spore postępy w dziedzinie produkcji rieslingów poczyniła Nowa Zelandia. Obecnie wytwarza się tam wyśmienite wina słodkie, z późno zbieranych winogron dotkniętych szlachetną pleśnią. Z nich powstają szlachetne, soczyste i żywe wina wytrawne, tj. Craggy Range Steve’a Smitha, Kim Crawford i Stoneleigh Corbana.
 
Kanada słynie z rieslingów w postaci win lodowych. O amerykańskich rieslingach ze stanu Washington mówi się, że są nie tylko delikatne, ale i pyszne. Natomiast te kalifornijskie generalnie produkowane są w zbotrytyzowanej, lepkiej wersji.
 
Powiększa się grono wielbicieli rieslingów na całym świecie. W Niemczech powstało już wiele klubów zrzeszających miłośników tego królewskiego szczepu. Niektórzy z nich piszą o nim wiersze i śpiewają piosenki. Fala uwielbienia dociera również do Polski. Ten obiecujący moment wyczuwają importerzy win w Polsce, którzy coraz częściej do swojego portfolio dołączają ekskluzywne rieslingi.
 
Monika Wojtysiak, prezes firmy Jung & Lecker podkreśla, że zainteresowanie rieslingami najwyższej klasy w Polsce rośnie. Chcą je posiadać w swojej karcie wysokiej klasy restauracje i sklepy. Pytają o nie znawcy i kolekcjonerzy. Polska jest już krajem, w którym nie brakuje chętnych na wybitne, droższe wina, a w świecie mówi się wręcz o rieslingowej rewolucji. Riesling znów staje się najwykwintniejszym białym winem świata.
 
Wszystko wskazuje na to, że jedno z najbardziej cenionych, szlachetnych białych win niebawem stanie się bardziej dostępne i cenione także w Polsce.
 

Z czym pijemy
 
Rieslingi są tradycyjnymi i eleganckimi winami białymi o zdecydowanej kwasowości, złożoności, długowieczności i nadzwyczajnej przydatności do wszelkich potraw. Miłośnicy rieslingów twierdzą nawet, że ich odpowiednie rodzaje można dobrać do każdego posiłku czyniąc z tego wyjątkową ucztę.
 
Wina te wyśmienicie komponują się zarówno z ostrymi, jak i słodko-kwaśnymi smakami kuchni azjatyckiej czy latynoamerykańskiej. Trimbacha (alzacki riesling) z racji swojej żwawej kwasowości harmonizuje się, dopełnia i łagodzi z potrawami słonymi, m.in. z serami o intensywnym smaku, również z potrawami tłustymi, z ostrygami, oliwkami w słonej zalewie, pikantną szynką bądź rybami w ciężkich sosach.
 

Mariusz Świeszkowski