Wina dwóch oceanów - USA

Produkowane w Stanach Zjednoczonych wino zaczęło zyskiwać uznanie świata dopiero w latach 60. ubiegłego wieku, choć próbowano je wytwarzać od momentu przybycia na kontynent amerykański pierwszych osadników. Obecnie w całych Stanach funkcjonuje około 1800 winnic, a ich liczba w ciągu ostatnich 20 lat powiększyła się trzykrotnie. Wina z USA są bardzo popularne w samych Stanach jak również w innych krajach.
 
Najbardziej liczącym się stanem, z którego pochodzi przeszło 90 proc. całej produkcji jest Kalifornia. Duży udział w rynku mają też stany Waszyngton, Nowy Jork, Michigan, Oregon i Wirginia. Winorośl uprawia się także w innych regionach kraju na tysiącach akrów powierzchni i produkuje się w setkach winnic. Są wytwórnie znane z mocno aromatyzowanych trunków wyrabianych z rodzimych szczepów amerykańskich, inne słyną z odmian szlachetnych cabernet sauvignon, merlot, chardonnay czy pinot noir, jeszcze inne z tak zwanych francuskich takich jak vidal, seywan blanc, viggnoles czy baco noir i chambourcin.
 

Trudne początki
 
Pierwsi amerykańscy osadnicy próbowali wytwarzać wino z bujno rosnących tam winorośli, jednakże to co z nich powstawało było niesmaczne i nie zasługiwało na miano tego szlachetnego napoju. Zrażeni niepowodzeniami z tutejszymi odmianami zaczęli sprowadzać sadzonki winorośli ze Starego Świata. Jednak te, nieprzystosowane do nowego klimatu i nieodporne na tamtejsze choroby szybko marniały i usychały. Gleba, na której uprawiano winogrona była zaatakowana przez filoksery – groźne mszyce niszczące europejskie szlachetne odmiany winorośli. Nie sprzyjał im też amerykański klimat. Gorące i jednocześnie wilgotne lata na wschodzie i południu kontynentu powodowały rozwój nieznanych w Europie chorób krzewów, natomiast na północy winorośle nie miały możliwości przetrwać mroźnych zim. Rodzime odmiany były ewolucyjnie uodpornione, niestety, ze względu na cierpki smak nie nadawały się do produkcji wina.
 
Winorośle europejskie rosnące niedaleko amerykańskich zaczęły się po latach same krzyżować, w wyniku czego powstawały nowe szczepy o mniej cierpkim smaku. Jedną z pierwszych spontanicznych krzyżówek jest, odkryty w Pensylwanii, a następnie uprawiany w Indianie, alexander. Później zaczęły powstawać ośrodki krzyżowania winorośli. Wiele jednak czasu upłynęło, zanim wyhodowano szlachetne odmiany, które nie tylko były przystosowane do warunków panujących w Ameryce, ale też dawały owoce, z których można było produkować smaczne wino.
 

Do Kalifornii natomiast winne krzewy dotarły z Meksyku, gdzie już w połowie XVI wieku tamtejsi osadnicy odnosili sukcesy w uprawie europejskiej odmiany mission, która dobrze się przyjęła na tamtych terenach i dawała dobre plony. Pierwszą winnicę w Kalifornii założyli ojcowie franciszkanie w 1769 r., a w 1850 r. produkcja wina była już dobrze rozwinięta. W drugiej połowie XIX wieku winiarstwo kalifornijskie przeżywało szczyt rozkwitu, który zahamowała plaga mączniaka i filoksery.
 
Negatywny wpływ na produkcję wina w Stanach Zjednoczonych miała też wprowadzona w latach 20. ubiegłego wieku prohibicja. Okres ten przetrwały tylko nieliczne winnice produkujące wino rzekomo mszalne i utrzymujące się ze sprzedaży winogron i soków. Po prohibicji przemysł winiarski długo nie mógł wrócić do stanu przed nią, ponieważ pozostało sporo utrudnień prawnych i legislacyjnych. Mimo tych wszystkich niepowodzeń producenci wina w Stanach Zjednoczonych przeżywają obecnie bardzo dobry czas a wino z tych stron jest chętnie kupowane na całym świecie.
 

Hiszpańskie misje
 
Zanim sprowadzono winorośl do Kalifornii, w Arizonie, w okolicach El Paso, w Teksasie i w Nowym Meksyku wino wytwarzano na potrzeby hiszpańskich misji (od 1650 roku). W historii wina amerykańskiego szczególne miejsce zajmuje Teksas, który może poszczycić się największą liczbą rodzimych gatunków winorośli. Spośród 36 gatunków szczepów winnych na świecie, przynajmniej 15 występuje w stanie naturalnym właśnie tam.
 
Ponad połowę produkcji wina Teksasu stanowią niedrogie wina odmianowe tłoczone pod marką Ste Genevieve w największej teksańskiej wytwórni (400 ha plantacji), którą w 1987 roku wydzierżawiono spółce należącej do Domianes Cordier z Bordeaux. Ta sama wytwórnia robi również dobre jakościowo wina pod marką Escondido Valley. W Nowym Meksyku jedynym miejscem gdzie można uprawiać winorośl są Góry Skaliste oraz dolina Rio Grande, tutejszy chłodny klimat pozwala przetrwać wyłącznie francuskim hybrydom.
 

American Viticultural Area
 
Do 1978 r. nie istniała w USA koncepcja oznaczania regionów winiarskich. Hodowcy winorośli stosowali się do bardzo różnych standardów, które umożliwiały im używanie na etykietach nazw geograficznych. Regulacje odnoszące się do amerykańskich regionów AVA (American Viticultural Area) istnieją dopiero od 1983 roku. Poprzez zatwierdzenie regionu jako AVA, agencja regulująca przemysł napojów alkoholowych w USA (BATF) nie gwarantuje jakości wina pochodzącego z tego obszaru, ale jedynie zatwierdza odrębność regionu od innych ziem. Kryteria odnoszące się do AVA nie nakazują bowiem ścisłego przestrzegania zasad podczas produkcji wina w tych regionach. Inaczej niż w innych krajach produkujących wino, w Stanach Zjednoczonych winiarze indywidualnie regulują zasady wytwarzania wina w zależności od swoich potrzeb i oczekiwań klientów. To właśnie konsumenci decydują czy wino jest smaczne i czy spełnia ich wymagania. Są jednak bardzo ścisłe regulacje rządowe dotyczące produkcji wina w Kalifornii, umożliwiające zagwarantowanie jego wysokiej jakości. Na przykład dodawanie cukru podczas fermentacji jest tu prawnie zabronione. Podobnie jest z używaniem pestycydów i przestrzeganiem ściśle określonych warunków sanitarnych.
 
W Stanach Zjednoczonych określenie pochodzenia może przybierać nazwę stanu, hrabstwa lub regionu AVA. Jeśli pochodzenie wina określone jest nazwą stanu, np. Kalifornii, 100% winogron, z których jest ono użyte, musi pochodzić z granic tego stanu. Tego typu wina są najczęściej mieszankami z różnych części stanu. Jeżeli w nazwie podana jest nazwa hrabstwa, np. Sonoma oznacza to, że przynajmniej 75 proc. winogron w winie musi pochodzić z tej apelacji. Dopuszczalne jest wykorzystanie na etykiecie 2, 3 lub więcej hrabstw, jeżeli wszystkie winogrona zostały w nich wyhodowane i jest wykazany procent pochodzących z nich winorośli. Natomiast jeżeli na etykiecie podana jest AVA, to znaczy, że 85 proc. winogron musi pochodzić z tej strefy. W USA jako AVA zarejestrowane są 153 regiony winne, w samej Kalifornii 81.
 
Złota Kalifornia. W stanie tym produkuje się najwięcej wina. Uprawia się tu winorośle w 847 winnicach, 232 z nich znajduje się w dolinie Napa, a 172 w Sonomie. W ubiegłym roku sprzedano przeszło 1751 milionów litrów kalifornijskiego wina, a zyski z eksportu wyniosły 541 milionów dolarów. Na świecie pod względem sprzedaży stan ten wyprzedzają tylko Francja, Włochy i Hiszpania. Wino z Kalifornii cieszy się olbrzymim uznaniem na całym świecie, chociaż jeszcze w latach 80. ubiegłego wieku produkowano tu niewiele wysokiej jakości win.
 
Wielkie kalifornijskie wina to przede wszystkim wina czerwone. Wyróżnia je gładka końcówka, czyli ostatnie wrażenie jakie pozostaje po nim w ustach. Jest to wynikiem specyficznego klimatu, a co za tym idzie późnojesiennych zbiorów winogron, kiedy to owoce bogate są w odpowiednio dojrzałe garbniki. Mniej się tu produkuje wybitnych win białych, ponieważ większość winnic położona jest w gorących rejonach stanu.
 
Najpopularniejszym ze szczepów winnych jest rodzimy zinfandel, choć uprawia się tu również chardonnay i cabernet sauvignon, merlot, pinot noir, riesling i sauvignon blanc. Jednym z najsłynniejszych kalifornijskich win jest Cal-Cabs ze szczepu cabernet sauvignon osiągający zawrotne ceny na aukcjach. Na kalifornijskie wina duży wpływ ma położenie geograficzne i umiejscowienie winnic względem Pacyfiku. Jego wody są chłodne, natomiast temperatura na lądzie latem osiąga ponad 30 st. C. To sprawia, że rozgrzane powietrze z lądu miesza się z nadmorską mgłą i unosi ją wzdłuż wybrzeża. Niektóre otwarte w stronę oceanu doliny stanowią kanały wentylacyjne, którymi oceaniczne powietrze dostaje się przeszło 100 km w głąb lądu. Dlatego też mglista Zatoka San Francisco jest prawdziwym dobrodziejstwem dla otaczających ją winnic. Wywiera ona wpływ na klimat terenów położonych około 200 km na wschód od wybrzeża i chłodzi północną Kalifornię. Położone na tych terenach winnice, takie jak Carneros na południu hrabstw Napa i Sonoma czy usytuowane w dolinie Santa Maria w hrabstwie Santa Barbara, mają sprzyjający uprawie winorośli chłodny klimat. Natomiast Central Valley, produkująca dwie trzecie wina całego stanu, nie podlega bezpośrednio wpływom chłodnych mas powietrza Pacyfiku, jest jednym z najbardziej nasłonecznionych winiarskich regionów świata.
 
Centrum amerykańskiego przemysłu jest Napa Valley. Pierwszą komercyjną winnicę założył Charles Krug w 1861 roku, a do 1889 r. działało już 140 producentów. Po zniesieniu prohibicji rozpoczął się renesans przemysłu winiarskiego na tym terenie. Od 1960 do 2000 r. liczba wytwórców wzrosła z 25 do 240. Obecnie region ten cieszy się światową reputacją i słynie z wysokiej jakości win. Dolina Napa to 16,3 tys. ha winnic należących do 12 AVA.
 
Pierwsze dobre kalifornijskie wina powstały w hrabstwie Sonoma. Mimo iż w XX wieku przyćmiła je dolina Napa (to właśnie tu jest największy na świecie producent wina – wytwórnia Gallo), to Sonoma doprowadziła do powstania pierwszego regionalnego AVA – Northern Sonoma. Pozwoliło to mu na mieszanie wina z wielu położonych na rozległym terenie winnic.
 
W Sonomie produkuje się wina bardzo wysokiej jakości w większości ze szczepów cabernet sauvignon, merlot, zinfandel i chardonnay. 180 plantacji winorośli z tego hrabstwa zajmuje obszar 19,8 tys. ha. Jest tu 11 wyróżniających się regionów, między innymi Alexander Valley, Chalk Hill, Sonoma Valley, Sonoma Coast czy Sonoma County Green Valley.
 

Stan Waszyngton
 
Waszyngton to drugi stan pod względem produkcji wina i hodowli odmian szlachetnych winorośli, które mają tu idealne, podobne do Burgundii i Bordeaux warunki do dojrzewania. Kontynentalny klimat sprzyja tym odmianom, a gorące dni i chłodne noce nasycają grona doskonałą barwą i smakiem. Produkcja wina w stanie Waszyngton jest bardziej niż w innych stanach oddzielona od uprawy winorośli. Większość producentów kupuje winogrona od innych hodowców i robi wina mieszane, dlatego położenie wytwórni nie świadczy tu o pochodzeniu wina. Największa kompania winiarska Stimson Lane w swoich winnicach zbiera tylko około jednej czwartej surowca. Swoboda mieszania wina sprawia, że producenci znacznie częściej używają pojemnego określenia AVA Columbia Valley obejmującego wszystkie mniejsze apelacje lub też bardzo ogólnego określenia Washington State.
 
W stanie Waszyngton pod koniec lat 90. ubiegłego wieku bardzo szybko powstawały nowe tłocznie wina. Tak szybki rozwój spowodował, że na jeszcze świeżych i lekkich glebach działa ponad sto młodych winnic. Najpopularniejszymi odmianami winorośli są tu chardonnay, merlot i cabernet sauvignon. Hoduje się tu także riesling oraz cabernet franc. Specjalnością lokalną jest lemberger, a coraz większą popularność zdobywa sobie sangiovese.
 

Nowy Jork, Nowy Jork
 
Stan ten jest na trzecim miejscu pod względem uprawy winorośli. Plantacje zajmują tu 12,5 tys. ha, z czego na 8,1 tys. ha uprawia się odmiany nadające się wyłącznie na soki i galaretki. Nowy Jork szybko umacnia swoją pozycję wśród producentów wysokich win, a prawie wszystkie nowe winnice obsadzane są europejskimi winoroślami z gatunków viniflera. W 1829 roku w rejonie rzeki Houdson w wytwórni Brotherhood zrobiono pierwsze komercyjne wino w Stanie Nowy Jork. Jednak uprawą winorośli zajmują się tu bardzo młode wytwórnie, które powstają przede wszystkim w rejonach Finger Lakes i Long Island. Są to maleńkie i bardzo ambitne posiadłości. W Long Island winnice funkcjonują na ok. 800 hektarach powierzchni. Rosną tu przede wszystkim szczepy cabernet, chardonnay i merlot. Pod względem morskiego klimatu jak i wytwarzanych tu win Long Island można porównać do francuskiego Bordeaux. Różnice między porami roku zacierają się tu dzięki wpływowi oceanu, a umiarkowany klimat sprawia, że sezon uprawy winorośli jest tu znacznie dłuższy niż na lądzie.
 
Finger Lakes to polodowcowe jeziora rynnowe, wokół których znajduje się mnóstwo małych wytwórni win. Początkowo hodowano tu przede wszystkim rodzime odmiany, które jeszcze do tej pory zajmują ok. 30 proc. całej powierzchni uprawnej. Około 50 lat temu zaczęto wprowadzać francuskie mieszańce, które zajmują obecnie również 1/3 areału. Resztę stanowią wcześnie dojrzewające szlachetne odmiany takie jak riesling i chardonnay, które szczepi się na odpowiednich amerykańskich podkładkach. To sprawia, że właśnie riesling jest najmocniejszym atutem regionu. Dzięki wielkiej wytwórni Canandaigua Wine Company – drugiemu po Gallo producentowi Ameryki, Finger Lakes jest głównym ośrodkiem przemysłu winiarskiego w stanie Nowy Jork.
 
Czwartym pod względem uprawy winorośli w USA jest otoczony przez Wielkie Jeziora stan Michigan. Najpopularniejszą odmianą jest tu concorde, chociaż dobrze rokują również krzyżówki francuskie i klasyczne odmiany uprawiane na półwyspach old mission i leelanau. Podobny areał upraw winorośli ma Pensylwania. Długie tradycje winiarskie ma też New Jersey, choć produkuje wina na mniejszą skalę niż inne stany. Duże nadzieje na przyszłość wzbudza stan Wirginia mający 50 małych ambitnych wytwórni.
 
W Stanach Zjednoczonych od momentu powstania linii kolejowych winogrona i wino podróżują po całym kraju. Ze stanów gdzie hodowla winorośli jest bardzo rozwinięta, winogrona są przewożone do tych rejonów, gdzie nie ma warunków do ich hodowli. Tam trafiają do rozlewni i wytwórni, które nie posiadają własnych winnic. W wyniku tego jedynie Północna Dakota nie ma żadnej komercyjnej wytwórni wina, a tylko cztery stany mają po jednej wytwórni, co jest wymownym świadectwem prężności branży winiarskiej w tym kraju.
 

Anna Kondras